Czy ZUS kontroluje przedsiębiorców na L4?

Weryfikacja prawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego, czyli popularna kontrola L4, to kompetencja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. ZUS aktywnie z niej korzysta – i to nie tylko w odniesieniu do pracowników etatowych. Kontroli podlegają także przedsiębiorcy przebywający na L4, zwłaszcza prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą i niezatrudniający pracowników. Więcej o tym piszemy w naszym poradniku.

Co właściwie sprawdza ZUS?

Kontrola L4 przedsiębiorcy dotyczy dokładnie tego samego, co w przypadku pracowników etatowych. Chodzi o prawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego. ZUS może sprawdzić, czy np. przedsiębiorca w czasie choroby nie wystawia faktur, nie obsługuje klientów, nie realizuje zleceń, nie dokonuje zakupów firmowych itd.

Kiedy ZUS może wszcząć kontrolę L4 przedsiębiorcy?

Nie ma tutaj żadnej reguły. Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma uprawnienia do skontrolowania sposobu wykorzystania każdego zwolnienia lekarskiego i może to zrobić w dowolnym momencie, nawet pierwszego dnia choroby.

Oczywiście ZUS nie dysponuje wystarczającymi kadrami, dlatego kontrole mają charakter wyrywkowy. Można natomiast wskazać pewien wzorzec. Na weryfikację L4 najbardziej narażeni są przedsiębiorcy przebywający na bardzo długim zwolnieniu lekarskim (np. miesięcznym i dłuższym) oraz regularnie biorący krótkie zwolnienia (np. w każdym miesiącu chorują przez tydzień, a w jakiś magiczny sposób nie wykazują spadku przychodów).

W ostatnich latach wyraźnie nasiliły się też kontrole zwolnień lekarskich wystawionych przez lekarzy psychiatrów, na przykład w związku z rozpoznaniem depresji, wypalenia zawodowego czy innych zaburzeń psychicznych. ZUS nie podważa samej zasadności zwolnienia, ale weryfikuje – poprzez lekarzy orzeczników – czy przedsiębiorca rzeczywiście jest niezdolny do wykonywania pracy zarobkowej.

Czym grozi podważenie L4 przedsiębiorcy?

Jeśli w toku kontroli ZUS stwierdzi nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego (np. nakryje przedsiębiorcę na pracy „po cichu”), to automatycznie wstrzyma dalszą wypłatę zasiłku. Znacznie poważniejszą konsekwencją może być podważenie całego okresu przebywania na L4 – w takiej sytuacji przedsiębiorca będzie musiał zwrócić otrzymane świadczenie wraz z odsetkami.