Susza rolnicza – czym jest i jakie niesie skutki?

Susza to, zaraz obok wiosennych przymrozków i nawalnych deszczy, największe zagrożenie naturalne, jakiego obawiają się rolnicy. Niestety, ta permanentnie nawiedza nasz kraj, a w wielu regionach mamy do czynienia z nieustanną suszą rolniczą, która fatalnie odbija się na ilości i jakości plonów, podnosząc koszty uprawy.

Czym jest susza rolnicza?

Susza rolnicza to zjawisko atmosferyczne i glebowe, które występuje wtedy, gdy zawartość wody w glebie spada poniżej poziomu niezbędnego dla prawidłowego rozwoju roślin. W ostatnich latach z jedną z najgorszych susz rolniczych mieliśmy do czynienia w 2018 roku, przy czym raz jeszcze podkreślmy, że niedobory opadów męczą polskich rolników od dłuższego czasu, niemal każdej wiosny i lata. Dochodzą do tego stosunkowo ciepłe i bezśnieżne zimy, przez które spada poziom wód gruntowych, co odbija się na wydajności studni i akwenów naziemnych wykorzystywanych do nawadniania pól.

Skutki suszy rolniczej

Susza rolnicza stanowi realne i bardzo poważne zagrożenie dla upraw, będąc jedną z głównych przyczyny wzrostu kosztów produkcji rolnej. Niedobory opadów powodują:

• Zmniejszenie plonowania – zbyt mała ilość wody hamuje wzrost roślin, zaburzając naturalne cykle wegetacyjne;
   
• Spadek jakości plonów – zauważalne jest np. zmniejszenie wartości odżywczej warzyw, pogorszenie walorów smakowych owoców czy spadek zawartości białka w zbożach;
   
• Wzrost kosztów uprawy – rolnicy w regionach dotkniętych suszą są zmuszeni do sztucznego nawadniania pól, w tym do inwestowania w prywatne ujęcia, wydajne pompy, deszczownie i systemy automatyzujące proces nawadniania;
   
• Spadek dochodów gospodarstw rolnych, przez co mają mniej środków na inwestycje i zachowanie konkurencyjności nie tylko na rynku krajowym, ale też europejskim.
   

Metody radzenia sobie z suszą rolniczą

Rolnicy, których uprawy zostały dotknięte suszą rolniczą, mogą liczyć na różne formy pomocy, w tym dopłaty bezpośrednie, preferencyjne kredyty i pożyczki czy umorzenia podatków. Sami nie są jednak zupełnie bezbronni w walce z tym zjawiskiem.

Coraz więcej gospodarstw rolnych inwestuje w rozwiązania ograniczające skutki suszy, takie jak mała retencja (podziemne i naziemne zbiorniki na wodę deszczową), prywatne ujęcia wody do nawadniania pól, systemy irygacyjne czy uprawa odmian odpornych na niedobór wody.

Formą minimalizowania skutków suszy rolniczej jest także odpowiednie nawożenie, zwłaszcza nawozami potasowymi, które sprzyjają rozbudowie systemu korzeniowego roślin uprawnych, co poprawia retencję wody i zwiększa odporność upraw na stresy środowiskowe, w tym niedobór wody.