Inhibitor ureazy - czym jest i w jakim celu się go stosuje?

Współczesne rolnictwo stoi przed wyzwaniem sprostania rosnącym potrzebom konsumpcyjnym, przy jednoczesnym ograniczeniu negatywnego wpływu działalności rolniczej na środowisko naturalne. Jednym ze sposobów ochrony m.in. gleb i wód gruntowych jest stosowanie nawozów mocznikowych wzbogaconych o inhibitor ureazy. Temu zagadnieniu bliżej przyglądamy się w naszym artykule.

Zmiana podejścia wymuszona przepisami

Już kilka lat temu na terytorium Unii Europejskiej wprowadzono przepisy nakazujące stosowanie mocznika w formie granulowanej/prillowanej wyłącznie z dodatkiem inhibitora ureazy – ten przepis nie dotyczy mocznika w formie rozpuszczonej.

Celem tej zmiany jest ochrona środowiska naturalnego przed negatywny wpływem nadmiernego stosowania nawozów azotowych. Ten problem występuje w większości krajów unijnych i sukcesywnie prowadzi do degradacji gleb oraz wód gruntowych, co można ograniczyć właśnie poprzez wzbogacenie mocznika granulowanego/prillowanego o inhibitor ureazy.

Czym jest ureaza?

Ureaza jest enzymem, który katalizuje hydrolizę mocznika do amoniaku i dwutlenku węgla. Proces ten z natury jest pożądany, ponieważ wpływa na dostępność azotu m.in. w glebie, jednak nadmierna aktywność ureazy może prowadzić do negatywnych skutków środowiskowych, takich jak zakwaszenie gleb, zanieczyszczenie wód gruntowych i uwalnianie gazów cieplarnianych

Ureaza katalizuje rozkład mocznika, czego skutkiem jest powstanie amoniaku i dwutlenku węgla. Amoniak to forma azotu łatwo przyswajana przez rośliny, natomiast nadmierne uwalnianie tego związku prowadzi do jego przekształcenia w azotany i azotyny, które mogą zanieczyszczać wody gruntowe, skutkować zakwaszeniem gleby, a w konsekwencji stanowić zagrożenie dla zdrowia ludzi i zwierząt.

Czym są inhibitory ureazy?

Pisząc w dużym uproszczeniu: inhibitor ureazy to związek chemiczny ograniczający rozkład mocznika i uwalnianie amoniaku. Pozwala to na zdecydowanie bardziej efektywne wykorzystanie nawozów azotowych, prowadząc do zwiększenia plonów i zmniejszenia negatywnego wpływu działalności rolniczej na środowisko.

Istnieje wiele rodzajów inhibitorów ureazy, takich jak N-(n-butyl) tiomocznik (NBPT) i N-(n-propyl) tiomocznik (NPPT). Szczególnie często stosuje się NBPT, który hamuje aktywność enzymu poprzez wiązanie się z jego centrum aktywnym. Prowadzone badania potwierdziły, że dodanie NBPT do mocznika przyczynia się do ograniczenia emisji amoniaku i zwiększenia dostępności azotu dla roślin uprawnych.

Korzyści ze stosowania mocznika z inhibitorem ureazy

Mocznik granulowany i prillowany wzbogacony o inhibitor ureazy charakteryzuje się bardziej równomiernym uwalnianiem azotu w czasie, zwiększając jego dostępność dla roślin. Choć jest droższy od standardowego mocznika, to korzystanie z niego wpływa na lepszą opłacalność produkcji rolnej.

Mocznik z inhibitorem ureazy jest nawozem bardzo efektywnym, realnie redukującym straty azotu w postaci gazowego amoniaku. Pozwala to na ograniczenie ilości stosowanych nawozów i przekłada się na niższe koszty działalności rolniczej.

Kluczową i długoterminową korzyścią wynikającą ze stosowania mocznika z inhibitorem ureazy jest natomiast redukcja wtórnych zanieczyszczeń powietrza (w tym cząsteczek pyłu i ozonu troposferycznego) oraz znaczące ograniczenie problemu zakwaszania gleby i wód powierzchniowych w wyniku stosowania nawozów azotowych.